YAR VE YÂR

Merhaba değerli arkadaşlarım, mademki 14 Şubat haftasındayız yazıda düzeltme işareti ile değişen ve farklı anlama gelen sözcük serisine yar ve yâr sözcükleriyle devam etmek istiyorum 🙂

Yar sözcüğü, düzeltme işareti olmadan yazılıyor ve kalın “a” harfi olarak okunuyor. Uçurum anlamına geliyor. Dilimizde yardan atmak (kazaya uğratmak) kullanımı da mevcut.

Yâr sözcüğü ise, Farsça kökenli (yār) bir kelime. Sevgili, dost tanıdık anlamına geliyor. Aynı zamanda kelimenin yardımcı anlamı da var. Dilimizde yâr olmak (yardım etmek, faydalı olmak) kullanımı da mevcut.

Bu seriye kelime önerisinde bulunmak isterseniz çok sevinirim. Dilimize özendiğimiz günler dileğiyle…Sevgi ve sağlıkla kalın.

Not: Kelime önerileriniz için bilgi@burcuyigit.com  e-posta adresinden iletişime geçebilirsiniz.

KAP VE KÂP

Merhaba değerli arkadaşlarım, yazım ve telaffuzda düzeltme işaretiyle farklılaşan sözcük serisine kap ve kâp sözcükleri ile devam etmek istiyorum.

Kap sözcüğü, bir şeyi saklayabilmek için kullanılan torba, kılıf, sepet, çanta anlamına geliyor. Düzeltme işareti olmadan yazılıyor ve kalın “a” harfi olarak okunuyor. Aynı zamanda dilimizde kapak, cilt anlamında da kullanımı mevcut.  Duygularını kontrol edemeyecek biçimde taşkın davranışlarda bulunan biri için ise, “o kabına sığmaz” ya da “kabına sığmayan biridir” deriz. Yine aynı şekilde yazılan ve kalın “a” olarak okunan kap sözcüğü (bu kez Fransızca kökenli (cape) bir sözcük), kadınların giydiği kolsuz üst giysi anlamına geliyor.

Kâp sözcüğü ise, Arapça kökenli (kaʿb) bir kelime. Aşık kemiği (ayak bileğindeki çıkıntılı kemik) anlamına geliyor. “A” harfi düzeltme işaretiyle yazılıyor ve ince “a” olarak okunuyor. Dilimizde değer olarak birinden aşağı olmayı ifade etmek için ise, kâbına varamamak birleşik fiilini kullanıyoruz.

Dilimize özendiğimiz günler dileğiyle…Sevgi ve sağlıkla kalın.

SUKUT VE SÜKÛT

Merhaba değerli arkadaşlarım, bugünkü yazımda yazım ve telaffuzda farklılaşan sukut ve sükût sözcüklerinden bahsetmek istedim.

İlk olarak sukut sözcüğü, Arapça kelime kökenli (suḳūṭ) bir kelime. Aşağı inme, düşme anlamına geliyor. Davanın düşmesi, sukutu olarak da kullanılıyor. “U” harfiyle yazılıyor ve telaffuzda kısa olarak okunuyor. Dilimizde sukut etmek (düşmek) ve sukutuhayal (hayal kırıklığı) kullanımları mevcut.    

Sükût sözcüğü ise, yine Arapça kelime kökenli (sukūt) bir kelime. Susma, sessizlik ve söz söylememe anlamına geliyor. “Ü” harfi ve “û” harfi ile yazılıyor ve telaffuzda sükuut şeklinde “u” harfi uzatılarak okunuyor. Dilimizde sükût ikrardan gelir (susmak kabul etmektir), sükûtla geçiştirmek (söylemesi gereken bir konuya bilinçli olarak değinmemek), hakkısükût (sus payı), ölüm sükûtu (ölüm sessizliği) kullanımları mevcut.

Keyifli bir gün dilerim. Sevgi ve sağlıkla kalın.

HAKİM VE HÂKİM

Merhaba değerli arkadaşlarım, bu yazımda düzeltme işareti, anlam ve telaffuzda farklılaşan kelime serisine hakim ve hâkim sözcükleriyle devam etmek istedim.

Hakim sözcüğü, Arapça kökenli (ḥakīm) bir kelime. Bilge, her şeyi bilen (Tanrı) anlamına geliyor. Telaffuzda “i” harfi biraz uzatılarak hakiim şeklinde okunuyor.

Hâkim sözcüğü, yine Arapça kökenli (ḥākim) bir kelime. Sözünü geçiren, egemen, yargıç, baskın anlamına geliyor. Telaffuzda “a” harfi uzatılarak haakim şeklinde okunuyor.

Dilimizde etkili olmak, hükmetmek anlamını ifade etmek için hakim olmak birleşik fiilini kullanıyoruz. Aynı zamanda dilimizde pek çok birleşik kelime de mevcut. Bunlar; hâkimrüzgâr (o an için geçerli durum), hâkimevi (hâkimlerin dinlenmek ve barınmak amacıyla kullandıkları bina), reddihâkim (hâkimi istememe, kabul etmeme, reddetme) ve sorgu hâkimi (sorgu yargıcı).

Düzeltme işareti ve anlamda farklılaşan sözcük serisinin devamında görüşmek üzere. Sevgi ve sağlıkla kalın.

ADEM VE ÂDEM

Merhaba değerli arkadaşlarım, düzeltme işaretiyle yazım ve telaffuzda farklılaşan sözcüklere yeni yılda da devam ediyoruz 🙂 Bu yazımda adem ve âdem sözcüklerine değinmek istedim. Bu iki sözcük hem farklı yazılıyor ve telaffuz ediliyor, hem de farklı anlama geliyor.

İlk olarak adem sözcüğü, Arapça kökenli (ʿadem) bir sözcük. Yokluk anlamına geliyor. “A” harfi kısa olarak okunuyor.

Âdem sözcüğü ise, yine Arapça kökenli (ādem) bir sözcük. İnsan, dini inanışlara göre dünya üzerindeki ilk insan anlamına geliyor. “” harfi olarak düzeltme işaretiyle yazılıyor ve “a” harfi uzatılarak okunuyor.

Aynı zamanda dilimizde adem ve âdem sözcükleri ile oluşan pek çok birleşik kelime mevcut. Bunlar; ademimerkeziyet (yerinden yönetim), âdembaba (hayatta hiçbir şeyi olmayan kişi), âdemoğlu (insan), âdemelması (gırtlak çıkıntısı), âdem evladı (insan) ve beniâdem (âdemoğlu, insan).

Bir düzeltme işaretinin olmaması hem yazım hatası hem de telaffuz hatasına yol açıyor. Sizlerin de düzeltme işareti ile farklılaşan sözcük önerileriniz varsa yazabilirsiniz 🙂 Sevgi ve sağlıkla kalın.

KAKMA, KALK YERİNDEN YENİ YIL GELDİ ☺

Merhaba değerli arkadaşlarım, bugünkü yazımda “kalk” fiili ve “kak” sözcüğüne değinmek istedim.

İlk olarak kalk, kalkmak fiilinin emir kipindeki hali. Kalkmak fiilinin dilimizde  gitmek üzere yerinden ayrılmak, taşıtın yola çıkması, uçmak, havalanmak, kabarmak, ayrılmak, yok olmak, güncelliğini yitirmek gibi pek çok anlamı var. Kalk diyeceğimizde “l” harfini atlamadan telaffuz ediyoruz. Bu yüzden yazıma bu başlığı seçtim 🙂

Kak sözcüğü ise, elma, armut gibi meyvelerin kurutulmuşu, zayıf ve kuru kimse anlamına geliyor. Yazıldığı gibi okunuyor.

Kalk oradan diyeceğimize, kak oradan dersek kurutulmuş meyve oradan anlamına gelir 🙂

Hadi yerinizden kalkın, bir dahaki yıl hedeflerinizi yazın ve eski yılı uğurlamaya hazırlanın 🙂 Herkese sağlıklı, keyifli, başarılı ve bol kazançlı mutlu yıllar dilerim. Sevgi ve sağlıkla kalın.

VASİ VE VÂSİ

Merhaba değerli arkadaşlarım, yazım ve telaffuzda düzeltme işaretiyle farklılaşan, ancak bambaşka anlamlara gelen sözcük serisine vasi ve vâsi sözcükleriyle devam etmek istiyorum.

Vasi sözcüğü, Arapça kökenli (vaṣī) bir kelime. Yetim ya da akılca zayıf, hasta birinin malını yöneten kişi anlamında kullanılıyor. Aynı zamanda, ölen birinin vasiyetini yerine getirmekle yükümlü kişiyi ifade etmek için de vasi sözcüğünü kullanıyoruz. Vasi sözcüğünde, “a” harfi düzeltme işareti kullanılmadan yazılıyor ve kalın “a” harfi şeklinde kısa okunuyor.

Vâsi sözcüğü ise, yine Arapça kökenli (vāsiʿ) bir kelime. Geniş, engin anlamında kullanılıyor. Vâsi sözcüğünde, “a” harfi düzeltme işaretiyle yazılıyor ve telaffuzda vaasi şeklinde yani iki “a” harfi varmış gibi uzatılarak okunuyor.

Kelimeleri doğru yazıp, doğru telaffuz ettiğimiz günler dilerim…Sevgi ve sağlıkla kalın.

BATIN VE BÂTIN

Merhaba değerli arkadaşlarım, yazım ve telaffuzda düzeltme işaretiyle farklılaşan sözcüklerle devam edelim. Bugünkü yazımda batın ve bâtın sözcüklerinden bahsetmek istedim.

Batın sözcüğü, Arapça kelime kökenli (baṭn) bir sözcük. Karın ve kuşak anlamında kullanılıyor. Düzeltme işareti olmadan yazılıyor ve telaffuzda “a” harfi uzatılmadan kısa olarak okunuyor.

Bâtın sözcüğü ise, batın sözcüğü gibi yine Arapça kelime kökenli (bāṭin) bir sözcük. İç, gizli ve görünmeyen anlamına geliyor. Bâtın sözcüğü, düzeltme işareti ile yazılıyor ve “a” harfi uzatılarak okunuyor.

Anlayacağınız bu iki sözcüğün tek ortak noktası var. O da her iki kelimenin de Arapça kökenli olması. İki farklı yazılış, telaffuz ve anlama geliyor.

Doğru yazıp, doğru telaffuz ettiğimiz kelimelerin artması dileğiyle…Sevgi ve sağlıkla kalın.

YAD VE YÂD

Merhaba değerli arkadaşlarım, düzeltme işaretiyle yazım ve telaffuzda farklılaşan, ayrı anlamlara gelen sözcük serisine yad ve yâd sözcükleriyle devam etmek istedim.

Dilimizde düzeltme işareti olmadan yazılan yad sözcüğü, yabancı anlamına geliyor. “A” harfi kalın ve normal şekilde yani yad olarak okunuyor. Bazen telaffuzda “d” harfi yerine “t” gibi okunduğuna da rastlıyorum. “T” ile okunan yat sözcüğüdür. O da zaten hepimizin bildiği gibi gezinti gemisi anlamına geliyor, yad ile ilgisi  yok 🙂 Dilimizde yad el, yad erklik, yad estetik olarak birleşik kelime kullanımları da mevcut. Her üç kelime de düzeltme işareti olmadan yazılıyor. Yabancı yer, grubet anlamına gelen yad el, düzeltme işareti olmadan yazılmasına rağmen, “a” harfi uzatılarak okunuyor. Yad erklik, özerklik karşıtı, bir topluluğun yabancı kişiler tarafından yönetilmesi anlamına geliyor ve “a” harfi kısa olarak okunuyor. Yad estetik, estetiğe aykırı anlamına geliyor. Türkçe yad ile Fransızca esthétique sözcüklerinin birleşiminden meydana gelen birleşik bir kelime.

Yâd sözcüğü ise, düzeltme işareti kullanılarak yazılıyor ve anma anlamına geliyor.  Aynı zamanda hatır ve zihin anlamları da mevcut. Kelimeyi telaffuz ederken “a” harfini uzatarak okuyoruz. Birini anmak, hatırlamak anlamında yâd etmek birleşik fiilini kullanıyoruz. Buna ek olarak dilimizde, birini hatırlatmak anlamına gelen yâd uyandırmak birleşik fiili de bulunmakta.

Gerek yazıda, gerekse telaffuzda dilimize özendiğimiz günler dilerim. Sevgi ve sağlıkla kalın.

ALA VE ÂLÂ

Merhaba değerli arkadaşlarım, bugünkü yazımda düzeltme harfiyle yazım ve telaffuzda değişen, bambaşka anlama gelen iki sözcüğe dikkat çekmek istedim. Bunlar, ala ve âlâ.

İlk olarak ala sözcüğünü ele alalım. Ala, karışık renkli, çok renkli, alacalı anlamında kullandığımız bir kelime. Dilimizde “Ala keçiler her vakit püsküllü oğlak doğurmaz” diye bir atasözümüz var. Yani, her zaman değerli şeylerden istenilen verim alınamayabilir anlamına geliyor. Ne kadar da doğru bir söz…Hayat da böyle zaten. Zaman içerisinde her şey değişebiliyor. Dengeler tersine dönebiliyor. Önemli olan ala keçiler püsküllü oğlak doğurmadığında da, hayata tutunmayı bilmek, bardağa dolu tarafından bakabilmek. Ala sözcüğünü telaffuz ederken kalın “a” olarak normal şekilde yazıyor ve okuyoruz.

Âlâ, Arapça kelime kökenli (aʿlā) bir kelime. Çok iyi, pek iyi anlamına geliyor. Bir de dilimizde elbette, kesinlikle anlamına gelen, Türkçe pek ile Arapça aʿlā birleşmesinden oluşan pekâlâ sözcüğü var. Pekâlâ sözcüğünün elbette, kesinlikle anlamı dışında çok iyi anlamı da mevcut. Âlâ sözcüğü ise, “a” harfinde düzeltme işareti konularak yazılıyor ve “a” harfi uzatılarak okunuyor.

Bir “a” harfini farklı yazmaktan nolur ki demeyin, iki farklı anlam, iki farklı kelime karşımıza çıkıyor. Dilimizi kurallarına uygun şekilde yazdığımız ve okuduğumuz günler dileğiyle…Sevgi ve sağlıkla kalın.