MELAMET VE SELAMET

Merhaba değerli arkadaşlarım bu yazıda tek harfin farklılaşması ile oluşan ve farklı anlama gelen melamet ve selamet sözcüklerine değinmek istiyorum. Bu iki sözcüğün tek ortak yanı, her ikisinin de Arapça kökenli olması.

İlk olarak melamet sözcüğü, Arapça kökenli (melāmet) bir kelime. Kınama, halkın gözünde kendisini kötü tanıtarak insanların beğenme ve saygısı yerine hor görmesini isteyen, böylelikle nefsi öldürerek Allah’a yaklaşmayı esas alan tasavvuf anlayışı anlamına geliyor. “A” harfi uzatılarak okunuyor. Dilimizde melamet hırkası (her türlü gösteriş ve dünya kaygılarından uzak kalmayı öğütleyen Melamilerin kendilerini gizlemek için giydikleri varsayılan mecazi bir hırka) kullanımı var (TDK Sözlük).

Selamet sözcüğü ise, yine Arapça kökenli (selāmet) bir kelime. Esenlik, her türlü korku, tasa ve tehlikeden uzak, güvende olma durumu, anlatıma temel olan düşüncenin her bakımdan doğru ve sağlam olması anlamına geliyor. “A” harfi uzatılarak okunuyor. Dilimizde selamete çıkmak (esenliğe kavuşmak, kurtulmak), sağ selamet (sağ salim) kullanımları var.

Tek bir harfin farklılaşmasından ne olur ki demeyin. Dilimize özendiğimiz günler dilerim. Sevgi ve sağlıkla kalın.

YANGI VE YANKI

Merhaba değerli arkadaşlarım bu yazıda tek harfin farklılaşması ile oluşan ve farklı anlama gelen yangı ve yankı sözcüklerine değinmek istiyorum.

İlk olarak yangı sözcüğü, iltihap anlamına geliyor. Dilimizde beyin yangısı (genellikle virüslerin yol açtığı ateş, baş ağrısı, kusma ve nöbetle belirgin bir tür hastalık), karaciğer yangısı (sarılık), karın zarı yangısı (karın zarının çabuk ilerleyen veya kronik iltihabı; karın zarı iltihabı) gibi kullanımları var (TDK Sözlük).

Yankı sözcüğü ise, sesin yansıtıcı bir yüzeye çarpıp geri dönmesiyle duyulan ikinci ses, eko, bir olayın çevrede uyandırdığı duygu, düşünce veya tepki anlamına geliyor. Dilimizde yankı uyandırmak (bir konu üzerinde düşünülmesine, tartışılmasına yol açmak, ilgi veya tepki yaratmak), yankı yapmak (ses yansıtıcı bir yüzeye çarpıp ikinci kez duyulmak), yankı bilimi (fizik biliminin konusu ses olan kolu; akustik) kullanımları mevcut.

Tek bir harfin farklılaşmasından ne olur ki demeyin. Dilimize özendiğimiz günler dilerim. Sevgi ve sağlıkla kalın.

ÇÖMLEK VE GÖMLEK

Merhaba değerli arkadaşlarım bu yazıda tek harfin farklılaşması ile oluşan ve farklı anlama gelen çömlek ve gömlek sözcüklerine değinmek istiyorum.

İlk olarak çömlek sözcüğü, toprak tencere anlamına geliyor. Dilimizde çömlek hamuru (çanak çömlek yapımında kullanılan özlü kil veya çamur), çömlek hesabı (basit ve güvenilmez hesap), çömlek kebabı (çömlek içinde pişirilen et yemeği), çanak çömleği (topraktan yapılmış türlü kaplar) kullanımları var.

Gömlek sözcüğü ise, vücudun üst kısmına giyilen kollu veya yarım kollu, yakalı giysi, kadınların giydikleri ince kumaştan yapılmış kolsuz, yakasız iç çamaşırı, vücudun üst kısmına giyilen iç çamaşırı, kitap kapağına geçirilen kap, beyaz ışık sağlamak için lambanın üzerine geçirilen amyanttan kılıf, dosya kartonu, memeli hayvanlarda bağırsakları dıştan saran yağlı zar, basamak, kat, derece anlamına geliyor. Dilimizde birini gömleğinden veya gömlekten geçirmek (evlat olarak kabul etmek, evlat edinmek), gömlek değiştirmek (yılan üst derisini değiştirmek, huy veya düşünce değiştirmek), gömlek eskitmek (deneyim kazanmış olmak), gömlek yağı (büyük ve küçükbaş hayvanlarda, işkembe ile bağırsakların üzerini saran ve çeşitli yemeklerde kullanılan yağ), ateşten gömlek (acı, üzüntü veren, dayanılmaz, sıkıntılı durum), oddan gömlek (ateşten gömlek) gibi kullanımları mevcut.

Tek bir harfin farklılaşmasından ne olur ki demeyin. Dilimize özendiğimiz günler dilerim. Sevgi ve sağlıkla kalın.

KAVİS VE KASİS

Merhaba değerli arkadaşlarım bu yazıda tek harfin farklılaşması ile oluşan ve farklı anlama gelen kavis ve kasis sözcüklerine değinmek istiyorum.

İlk olarak kavis sözcüğü, Arapça kökenli (ḳavs) bir kelime. Bir eğrinin sınırlı bir kısmı; eğmeç anlamına geliyor. Dilimizde kavis çizmek (yay biçiminde yol izlemek) gibi kullanımı var.

Kasis sözcüğü ise, Fransızca kökenli (cassis) bir kelime. Kara yolunda oluşmuş çukurlar ve tümsekler, yollarda araçların hızını düşürmek için yapılan, türlü biçimlerde tümsek, bir yolun doğrultusunu dik kesen bir yandan öbür yana geçen ark, engel anlamına geliyor (TDK Sözlük).

Tek bir harfin farklılaşmasından ne olur ki demeyin. Dilimize özendiğimiz günler dilerim. Sevgi ve sağlıkla kalın.