BASI VE SASI

Merhaba değerli arkadaşlarım bu yazıda tek harfin farklılaşması ile oluşan ve farklı anlama gelen bası ve sası sözcüklerine değinmek istiyorum.

İlk olarak bası sözcüğü, resim klişesi, dökme harf, taş kalıp kullanarak makine yardımı ile kağıt, bez vb.ne yazı, resim, çıkarma işi; tab, edisyon anlamına geliyor.

Sası sözcüğü ise, çürük ve küf kokusu çıkaran, çürümüş olan, tatsız, tuzsuz, yavan olan, değerini yitirmiş olan, geçersiz olan, kişi, toplum vb. özelliğini, niteliğini yitirerek bozulma anlamına geliyor. Dilimizde sası kokmak (küf ve çürük gibi kokmak, değerini yitirmek, değersiz olmak) kullanımı mevcut (TDK Sözlük).

Tek bir harfin farklılaşmasından ne olur ki demeyin. Dilimize özendiğimiz günler dilerim. Sevgi ve sağlıkla kalın.

HAYRAT VE HOYRAT

Merhaba değerli arkadaşlarım bu yazıda tek harfin farklılaşması ile oluşan ve farklı anlama gelen hayrat ve hoyrat sözcüklerine değinmek istiyorum.

İlk olarak hayrat sözcüğü, Arapça kökenli (ḫayrāt) bir kelime. Sevap kazanmak için yapılan iyilik, halkın yararlanması için yapılan okul, çeşme, hastane vb. yapı anlamına geliyor. Aynı zamanda Hayrat, özel isim ve Trabzon iline bağlı ilçelerden biridir. Dilimizde hademeihayrat (camilerde gönüllü çalışan, getirgötür işlerini yapan kimse) kullanımı var.

Hoyrat sözcüğü ise, Rumca kökenli bir kelime. Kaba, kırıcı ve hırpalayıcı olan, kaba, kırıcı ve hırpalayıcı bir biçimde anlamına geliyor. Aynı zamanda Güneydoğu Anadolu’da ve Irak’taki Türkler arasında tek başına söylenen bir tür ezgili deyiş anlamı var (TDK Sözlük).

Tek bir harfin farklılaşmasından ne olur ki demeyin. Dilimize özendiğimiz günler dilerim. Sevgi ve sağlıkla kalın.

ÇAP VE ÇAPA

Merhaba değerli arkadaşlarım bu yazıda tek harfin farklılaşması ile oluşan ve farklı anlama gelen çap ve çapa sözcüklerine değinmek istiyorum.

İlk olarak çap sözcüğü, cisimlerin genişliği, büyüklük, ölçü, yapının veya arsanın boyutlarını ve sınırlarını gösteren harita, bilgi, deneyim ve yeteneklerin tümü, uç noktaları dairenin çevresi üzerinde bulunan ve çemberin merkezinden geçen doğru parçası, bozuk, eğri, dolaşık, aykırı bir biçimde anlamına geliyor. Dilimizde çaptan düşmek (çalışma gücü, verimi azalmış veya tükenmiş olmak), yarıçap (çemberin herhangi bir noktasıyla merkezini birleştiren doğru parçası), küçük çapta (belirli bir ölçüde, yaygın olmayan) gibi kullanımları var.

Çapa sözcüğü ise, tarlalarda toprağı işlemek için kullanılan ağaç veya demir saplı kazı aracı, çapalamak işi, çıpa anlamına geliyor. Dilimizde kör çapa (toprak topaklarını dağıtmakta kullanılan ucu küt çapa) kullanımı mevcut (TDK Sözlük).

Tek bir harfin farklılaşmasından ne olur ki demeyin. Dilimize özendiğimiz günler dilerim. Sevgi ve sağlıkla kalın.

BAVUL VE DAVUL

Merhaba değerli arkadaşlarım bu yazıda tek harfin farklılaşması ile oluşan ve farklı anlama gelen bavul ve davul sözcüklerine değinmek istiyorum.

İlk olarak bavul sözcüğü, İtalyanca kökenli (baule) bir kelime. İçine eşya konulan ve genellikle yolculukta kullanılan büyük çanta anlamına geliyor. Dilimizde bavul ticareti (gümrük vergisi ödenmemiş eşyayı bavul veya çantalarla sınırdan geçirerek iç veya dış piyasada değerlendirme işi), bavul turizmi (alışveriş yapmak amacıyla yapılan seyahat) kullanımları var.

Davul sözcüğü ise, Arapça kökenli (ṭabl) bir kelime. Büyük ve enlice bir kasnağın iki yanına deri geçirilerek yapılan, tokmak ve değnekle çalınan çalgı, bateri anlamına geliyor. Dilimizde davul birinin boynunda, tokmak bir başkasının elinde (“sorumluluk birinde olmasına karşın bir başkasının sözü geçiyor” anlamında kullanılan bir söz), davul dengi dengine diye çalar (“evlenecek kimselerin birbirlerine denk olması gerekir” anlamında kullanılan bir söz), davulun sesi uzaktan hoş gelir (“işin içinde olmayanlar o işi kolay veya karlı sanırlar” anlamında kullanılan bir söz),  davultozu (elde edilmesi imkansız nesne), kulakdavulu (kulak zarı) gibi kullanımları mevcut (TDK Sözlük).

Tek bir harfin farklılaşmasından ne olur ki demeyin. Dilimize özendiğimiz günler dilerim. Sevgi ve sağlıkla kalın.

RAMP VE RAMPA

Merhaba değerli arkadaşlarım bu yazıda tek harfin farklılaşması ile oluşan ve farklı anlama gelen ramp ve rampa sözcüklerine değinmek istiyorum.

İlk olarak ramp sözcüğü, Fransızca kökenli (rampe) bir kelime. Bir tiyatro sahnesinin önünde, ışık ve ışıldakların yerleştirildiği, izleyiciye en yakın yer anlamına geliyor. Dilimizde ramp ışığına çıkarmak (bir oyunu sahnelemek) kullanımı var.

Rampa sözcüğü ise, İtalyanca kökenli (rampa) bir kelime. Bir arazinin, bir kara yolunun, bir demir yolu hattının yatay doğrultuya göre yokuş olan bölümü, özellikle istasyonlarda, vagonlara eşya yükleme veya boşaltmak için yapılan, ambarın önünde bulunan set, bir vagonu raya sokmak veya raydan çıkarmak için kullanılan araç, füzelerin havaya fırlatılmak için üstüne yerleştirildikleri eğik destek, bir geminin bir başka gemiye, dubaya, iskeleye veya sala değecek biçimde yanaşması, iki ağacı veya takozları birbirine kenetlemek için kullanılan, uçları eğritilniş ve sivriltilmiş demir çubuk anlamına geliyor. Dilimizde rampa etmek (taşıt bir yere, bir şeye veya bir başka taşıta yanaşmak, birinin içki masasına çağrılmadığı halde oturmak), kaçış rampası (virajı ve eğimi çok olan kara yollarında teknik nedenlerle zor durumda kalan aracın kaza yapmasını engellemek amacıyla yolun sağ tarafına kumdan yapılan yokuş) kullanımları mevcut (TDK Sözlük).  

Tek bir harfin farklılaşmasından ne olur ki demeyin. Dilimize özendiğimiz günler dilerim. Sevgi ve sağlıkla kalın.