KATI VE ÇATI

Merhaba değerli arkadaşlarım bu yazıda tek harfin farklılaşması ile oluşan ve farklı anlama gelen katı ve çatı sözcüklerine değinmek istiyorum.

İlk olarak katı sözcüğü, sert, yumuşak karşıtı, hoşgörüsüz, acımasız, merhametsiz, zalim olan, düşünce ve davranışlarında belli ilkelere sıkı sıkıya bağlı olan, hoşgörüsü olmayan; sıkı, sıvıların ve gazların tersine, içinde bulunduğu kabın veya üstünde bulunduğu yerin biçimini almayan; sulp, çok, aşırı derecede anlamına geliyor. Dilimizde katı sabun (kalıp sabun), katı söz (sert ve kırıcı söz), yüreği katı (acınacak durumlar karşısında duygusuz kalabilen kimse) gibi kullanımları var. Aynı zamanda taşlık anlamı da var (TDK Sözlük).

Çatı sözcüğü ise bir yapının, bir evin damını kuran parçaların bütünü; sakaf, birbirine çatılmış, çakılmış şeylerin bütünü, yapının tavanı ile damı arasındaki kullanılan yer, insan ve hayvanda iskeletin kuruluşu, barınılan, sığınılan yer, belli bir maksada yönelik kimselerin oluşturduğu birlik, fiilin, sözlük anlamı değişmeden belirli eklerle genişletilerek cümledeki özne ve nesne ile olan bağlantısında uğradığı yeni durumu; bina, hikaye, roman, piyes vb. edebi türlerde olay örgüsü; kurgu, bu yapıyı örten ve eğik yüzeyleri olan damın tahtadan iç yapısı anlamına geliyor. Dilimizde çatı aktarmak (çatının kırık kiremitlerini sağlamlarıyla değiştirmek), çatıyı almak (çatıya ulaşmak), çatı katı (yapılarda çatı ile son kat arasında yapılan küçük kat), ikili çatı (iki görevde de kullanılabilen çatı: alınmak, toplanmak, sanılmak sözlerinin hem dönüşlü hem de edilgen çatı olarak kullanılması gibi), çatı örtüsü (çatıların üstüne kiremit, çinko ve oluklu sac vb. ile kaplanan, tavana su geçmesini önleyen yapı bölümü) gibi kullanımlar mevcut.

Tek bir harfin farklılaşmasından ne olur ki demeyin. Dilimize özendiğimiz günler dilerim. Sevgi ve sağlıkla kalın.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir